|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.87. अध्यायः 087
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
वसुमतः शिबेश्च ययातिना संवादः॥ 1 ॥ पुनरष्टकययातिसंवादः॥ 2 ॥ तत्रागतया माधव्या स्वपुत्रान्प्रति यया तेर्मातामहत्वकथनम्॥ 3 ॥ तद्वचनेन ययातेरष्टकादिदत्तपुण्यस्वीकारपूर्वकमष्टकादिभिः सह स्वर्गगमनम्॥ 4 ॥ ययातिना मार्गे अष्टकादीन्प्रति विस्तरेण स्ववृत्तान्तकथनम्॥ 5 ॥ ययात्युपाख्यानश्रवणादिफलकथनम्॥ 6 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
वसुमानुवाच। 1-87-0x(539)(3793)
पृच्छामि त्वां वसुमानौषदश्वि-
र्यद्यस्ति लोको दिवि मे नरेन्द्र।
यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन्
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये॥ 1-87-1(3794)
ययातिरुवाच। 1-87-2x(540)
यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च
यत्तेजसा तपते भानुमांश्च।
लोकास्तावन्तो दिवि संस्थिता वै
तेनान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति॥ 1-87-2(3795)
वसुमानुवाच। 1-87-3x(541)
तांस्ते ददानि मा प्रपत प्रपातं
ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु।
क्रीणीष्वैतांस्तृणकेनापि राज-
न्प्रतिग्रहस्ते यदि धीमन्प्रदुष्टः॥ 1-87-3(3796)
ययातिरुवाच। 1-87-4x(542)
न मिथ्याऽहं विक्रयं वै स्मरामि
वृथा गृहीतं शिशुकाच्छङ्कमानः।
कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यै-
र्विधित्समानः किमु तत्र साधुः॥ 1-87-4(3797)
वसुमानुवाच। 1-87-5x(543)
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
अहं न तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र
सर्वे लोकास्तव ते वै भवन्तु॥ 1-87-5(3798)
शिबिरुवाच। 1-87-6x(544)
पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरोऽहं
ममापि लोका यदि सन्तीह तात।
यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः
क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये॥ 1-87-6(3799)
ययातिरुवाच। 1-87-7x(545)
यत्त्वं वाचा हृदयेनापि साधू-
न्परीप्समानान्नावमंस्था नरेन्द्र।
तेनानन्ता दिवि लोकाः श्रितास्ते
विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः॥ 1-87-7(3800)
शिबिरुवाच। 1-87-8x(546)
तांस्त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राज-
न्मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते।
न चाहं तान्प्रतिपत्स्ये ह दत्त्वा
यत्र गत्वा नानुशोचन्ति धीराः॥ 1-87-8(3801)
ययातिरुवाच। 1-87-9x(547)
यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभाव-
स्ते चाप्यनन्ता नरदेव लोकाः।
तथाऽद्य लोके न रमेऽन्यदत्ते
तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि दायम्॥ 1-87-9(3802)
अष्टक उवाच। 1-87-10x(548)
न चेदेकैकशो राजँल्लोकान्नः प्रतिनन्दसि।
सर्वे प्रदाय भवते गन्तारो नरकं वयम्॥ 1-87-10(3803)
ययातिरुवाच। 1-87-11x(549)
यदर्होऽहं तद्यतध्वं सन्तः सत्याभिनन्दिनः।
अहं तन्नाभिजानामि यत्कृतं न मया पुरा॥ 1-87-11(3804)
अष्टक उवाच। 1-87-12x(550)
कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः।
यानारुह्य नरो लोकानभिवाञ्छति शाश्वतान्॥ 1-87-12(3805)
ययातिरुवाच। 1-87-13x(551)
युष्मानेते वहिष्यन्ति रथाः पञ्च हिरण्मयाः।
उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तोऽग्निशिखा इव॥ 1-87-13(3806)
`वैशम्पायन उवाच। 1-87-14x(552)
अश्वमेधे महायज्ञे स्वयंभुविहिते पुरा।
हयस्य यानि चाङ्गानि संनिकृत्य यथाक्रमम्॥ 1-87-14(3807)
होताऽध्वर्युरथोद्गाता ब्रह्मणा सह भारत।
अग्नौ प्रास्यन्ति विधिवत्समस्ताः षोडशर्त्विजः॥ 1-87-15(3808)
धूमगन्धं च पापिष्ठा ये जिघ्रन्ति नरा भुवि।
विमुक्तपापाः पूतास्ते तत्क्षणेनाभवन्नराः॥ 1-87-16(3809)
एतस्मिन्नन्तरे चैव माधवी सा तपोधना।
मृगचर्मपरीताङ्गी परिधाय मृगत्वचम्॥ 1-87-17(3810)
मृगैः परिचरन्ती सा मृगाहारविचेष्टिता।
यज्ञवाटं मृगगणैः प्रविश्य भृशविस्मिता॥ 1-87-18(3811)
आघ्रायन्ती धूमगन्धं मृगैरेव चचार सा।
यज्ञवाटमटन्ती सा पुत्रांस्तानपराजितान्॥ 1-87-19(3812)
पश्यन्ती यज्ञमाहात्म्यं मुदं लेभे च माधवी।
असंस्पृशन्तं वसुधां ययातिं नाहुषं यदा॥ 1-87-20(3813)
दिविष्ठं प्राप्तमाज्ञाय ववन्दे पितरं तदा।
तदा वसुमनापृच्छन्मातरं वै तपस्विनीम्॥ 1-87-21(3814)
भवत्या यत्कृतमिदं वन्दनं पादयोरिह।
कोयं देवोपमो राजा याऽभिवन्दसि मे वद॥ 1-87-22(3815)
माधव्युवाच। 1-87-23x(553)
शृणुध्वं सहिताः पुत्रा नाहुषोयं पिता मम।
ययातिर्मम पुत्राणां मातामह इति स्मृतः॥ 1-87-23(3816)
पूरुं मे भ्रातरं राज्ये समावेश्य दिवं गतः।
केन वा कारणेनैवमिह प्राप्तो महायशाः॥ 1-87-24(3817)
वैशम्पायन उवाच। 1-87-25x(554)
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा स्वर्गाद्भ्रष्टेति चाब्रवीत्।
सा पुत्रस्य वचः श्रुत्वा संभ्रमाविष्टचेतना॥ 1-87-25(3818)
माधवी पितरं प्राह दौहित्रपरिवारितम्।
तपसा निर्जिताँल्लोकान्प्रतिगृह्णीष्व मामकान्॥ 1-87-26(3819)
पुत्राणामिव पौत्राणां धर्मादधिगतं धनम्।
स्वार्थणेव वदन्तीह ऋषयो धर्मपाठकाः।
तस्माद्दानेन तपसा चास्माकं दिवमाव्रज॥ 1-87-27(3820)
ययातिरुवाच। 1-87-28x(555)
यदि धर्मफलं ह्येतच्छोभनं भविता तव।
दुहित्रा चैव दौहित्रैस्तारितोऽहं महात्मभिः॥ 1-87-28(3821)
तस्मात्पवित्रं दौहित्रमद्यप्रभृति पैतृके।
त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रः कुतपस्तिलाः॥ 1-87-29(3822)
त्रीणि चात्र प्रशंसन्ति शौचमक्रोधमत्वराम्।
भोक्तारः परिवेष्टारः श्रावितारः पवित्रकाः॥ 1-87-30(3823)
दिवसस्याष्टमे भागे मन्दीभवति भास्करे।
स कालः कुतपो नाम पितॄणां दत्तमक्षयम्॥ 1-87-31(3824)
तिलाः पिशाचाद्रक्षन्ति दर्भा रक्षन्ति राक्षसात्।
रक्षन्ति श्रोत्रियाः पङ्क्तिं यतिभिर्भुक्तमक्षयम्॥ 1-87-32(3825)
लब्ध्वा पात्रं तु विद्वांसं श्रोत्रियं सुव्रतं शुचिम्।
स कालः कालतो दत्तं नान्यथा काल इष्यते॥ 1-87-33(3826)
वैशम्पायन उवाच। 1-87-34x(556)
एवमुक्त्वा ययातिस्तु पुनः प्रोवाच बुद्धिमान्।
सर्वे ह्यवभृथस्नातास्त्वरध्वं कार्यगौरवात्॥' 1-87-34(3827)
अष्टक उवाच। 1-87-35x(557)
आतिष्ठ स्वरथं राजन्विक्रमस्व विहायसम्।
वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति॥ 1-87-35(3828)
ययातिरुवाच। 1-87-36x(558)
सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गजितो वयम्।
एष नो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मनः॥ 1-87-36(3829)
वैशम्पायन उवाच। 1-87-37x(559)
`अष्टकश्च शिबिश्चैव काशेयश्च प्रतर्दनः।
ऐक्ष्वाकवो वसुमनाश्चत्वारो भूमिपास्तदा।
सर्वे ह्यवभृथस्नाताः स्वर्गताः साधवः सह॥' 1-87-37(3830)
तेऽधिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपस्तमाः।
आक्रमन्तो दिवं भाभिर्धर्मेणावृत्य रोदसी॥ 1-87-38(3831)
अष्टक उवाच। 1-87-39x(560)
अहं मन्ये पूर्वमेकोऽस्मि गन्ता
सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा।
कस्मादेवं शिबिरौशीनरोऽय-
मेकोऽत्यगात्सर्ववेगेन वाहान्॥ 1-87-39(3832)
ययातिरुवाच। 1-87-40x(561)
अददद्याचमानाय यावद्वित्तमविन्दत।
उशीनरस्य पुत्रोऽयं तस्माच्छ्रेष्ठोहि वः शिबिः॥ 1-87-40(3833)
दानं तपः संत्यमथाऽपि धर्मो
ह्रीः श्रीः क्षमा सौम्यमथो विधित्सा।
राजन्नेतान्यप्रमेयाणि राज्ञः
शिबेः स्थितान्यप्रतिमस्य बुद्ध्या॥ 1-87-41(3834)
एवं वृत्तो ह्रीनिषेवश्च यस्मा-
त्तस्माच्छिबिरत्यगाद्वै रथेन। 1-87-42(3835)
वैशम्पायन उवाच।
अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छ-
न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम्॥ 1-87-42x(562)
पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं
कुतश्च कश्चासि सुतश्च कस्य।
कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता
लोके त्वदन्यः क्षत्रियो ब्राह्मणो वा॥ 1-87-43(3836)
ययातिरुवाच। 1-87-44x(563)
ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः
पूरोः पिता सार्वबौमस्त्विहासम्।
गुह्यं चार्थं मामकेभ्यो ब्रवीमि
मातामहोऽहं भवतां प्रकाशम्॥ 1-87-44(3837)
सर्वामिमां पृथिवीं निर्जिगाय
दत्त्वा प्रतस्थे विपिनं ब्राह्मणेभ्यः।
मेध्यानश्वानेकशतान्सुरूपां-
स्तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति॥ 1-87-45(3838)
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः
पूर्णामिमामखिलां वाहनेन।
गोभिः सुवर्णेन धनैश्च मुख्यै-
स्तदाऽददं गाः शथमर्बुदानि॥ 1-87-46(3839)
सत्येन मे द्यौश्च वसुन्धरा च
तथैवाग्निज्वर्लते मानुषेषु।
न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं
सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति॥ 1-87-47(3840)
यदष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं
प्रतर्दनं चौषदश्विं तथैव।
सर्वे च लोका मुनयश्च देवाः
सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम्॥ 1-87-48(3841)
यो नः स्वर्गजितः सर्वान्यथावृत्तं निवेदयेत्।
अनसूयुर्द्विजाग्र्येभ्यः स लभेन्नः सलोकताम्॥ 1-87-49(3842)
वैशम्पायन उवाच। 1-87-50x(564)
एवं राजा स महात्मा ह्यतीव
स्वैर्दौहित्रैस्तारितोऽमित्रसाह।
त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा
स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम्॥ ॥ 1-87-50(3843)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि सप्ताशीतितमोऽध्यायः॥ 87 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-87-2 यत् यत् तपते प्रकाशयति॥ 1-87-4 शिशुकात् शैशवमारभ्य॥ 1-87-7 परीप्समानान् याचकान्। नावमंस्था नावमानं कृतवानसि। स्वनवन्तः संगीतादिध्वनियुक्ताः॥ 1-87-10 गन्तारो मृत्वा प्राप्स्यामः। नरकं भूलोकम्॥ 1-87-11 यतध्वं कर्तुम्। नाभिजानामि नाङ्गीकरोमि॥ 1-87-13 प्रकाशन्ते दृश्यन्ते। ज्वलन्तो दीप्यमानाः॥ 1-87-14 अकृतहोमसमाप्तीनामवभृथायोगात् होमोपि समापित इत्याह। अश्वमेध इति। पुरा स्वयंभुविहिते कर्तव्यतया विहिते अश्वमेधे अष्टकादिभिः क्रियमाणे॥ 1-87-41 सौम्यमक्रूरत्वम्। विधित्सा पालनेच्छा॥ 1-87-42 सत्यमेव श्रेयःसाधनमिति विधातुं पूर्वोक्तप्रश्नोत्तरे अनुवदति। अथाष्टक इत्यादिना॥ 1-87-44 प्रकाशं प्रागुक्तमपि स्पष्टतरम्॥ 1-87-45 एवं कृते सति पुण्यभाजः सन्तः देवा भवन्ति॥ सप्ताशीतितमोऽध्यायः॥ 87 ॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|